https://www.mahdimag.ir/ دو فصلنامه علمی تخصصی مطالعات مهدوی fa daily 1 Tue, 23 Sep 2025 00:00:00 +0330 Tue, 23 Sep 2025 00:00:00 +0330 https://www.mahdimag.ir/article_231446.html باورداشت مهدویت و اعتقاد به حجت حی الاهی و حکومت عدل‌گستر جهانی، ریشه در مبانی استوار فطری، عقلی و نقلی معتبر دارد و از راه‌های گوناگون قابل‌ تحلیل و بررسی است. حکمت الاهی در ایجاد بهترین نظام و تنزه ذات باری تعالی از انجام فعل بیهوده و عبث از جمله این مبانی استوار عقلی است که در اثبات اصول اعتقادی، همچون معاد، نبوت و اثبات عصمت پیامبران الاهی، به‌عنوان مبنای استدلال واقع می‌شود. نوشتار حاضر بر آن است تا بر اساس حکمت الاهی به بررسی اثبات مهدویت و ضرورت وجود حجت حی الاهی در هر زمان بپردازد. تبیین مراد از حکمت الاهی، تعریف برهان حکمت، چگونگی تقریر برهان حکمت خداوند در اثبات مهدویت و تبیین پیش‌فرض‌های این تقریر برهانی، مهم‌ترین مسائلی هستند که در پژوهش پیش‌رو با روش توصیفی تحلیلی و مراجعه کتابخانه‎ای مورد بررسی قرار گرفته است. https://www.mahdimag.ir/article_231447.html این پژوهش به بررسی اندیشه نجات در اسلام و تأثیر آن بر اعتلای تمدن اسلامی می‌پردازد. تمدن اسلامی به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تمدن‌های تاریخ بشر، بر پایه آموزه‌های دینی و اخلاقی شکل‌گرفته است.اندیشه نجات و موعودباوری از مهم‌ترین شاخص‌های فرهنگ مهدوی است که در تمامی ادیان الهی وجود دارد. این مطالعه با روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اندیشه نجات نقش مهمی در اعتلای تمدن اسلامی دارد و از طریق امیدآفرینی، ایجاد روحیه جهادی، افزایش حس آرمان‌گرایی و وحدت‌آفرینی به تقویت و پیشرفت تمدن اسلامی کمک می‌کند. این اندیشه با ترسیم آینده‌ای روشن و عادلانه، انگیزه لازم برای تلاش و نوآوری در جوامع اسلامی را فراهم می‌آورد و می‌تواند به‌عنوان نیروی محرکه‌ای برای شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی عمل کند. https://www.mahdimag.ir/article_231448.html دوران ظهور، دوران تجلی حکومت حضرت مهدی؟عج؟ و برقراری عدل‌وداد در سرتاسر عالَم است. لازمه چنین حکومتی، وجود یک نظام سیاسی قوی و محکمی است که از همه جهات و ابعاد، سرآمد بوده باشد تا بتواند از عهده این کار برآید. بنابر داده‌های روایی و نیز تأیید عقل، نظام سیاسی مهدوی، از این قوّت و جامعیت برخوردار است و بر این‌اساس، از نظر بُعد ایده‌ای هم مبتنی بر یک سری بنیان‌های ایده‌ای است که کارویژه‌های متعددی همچون ایفای نقش در شکل‌گیری و تأسیس دولت، معین ساختن فعالیت‌ها و اهداف دولت مهدوی، ایجاد و حفظ انسجام و همبستگی اجتماعی، تعین‌بخشی به سایر ارکان نظام سیاسی، تأثیرگذاری بر موانع و امکانات، معضل‌گشایی، بن‌بست شکنی و افق‌گشایی را دارا است. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی به بیان این کارویژه‌ها پرداخته است. https://www.mahdimag.ir/article_231449.html تربیت مهدوی در مکتب شیعه بر پایه تمام ابعاد آموزه‌های دینی استوار بوده و نیازمند شناسایی آسیب‌ها و ارائه راهکارهای درست در جامعه می‌باشد. این تربیت با هدف پرورش انسان‌های موحد، امیدوار و منتظر مصلح جهانی، باید از اندیشه‌های انحرافی و پوچ فاصله گرفته و با برنامه‌ریزی صحیح، زمینه‌ساز جامعه‌ای پویا و آماده برای ظهور گردد. مقاله حاضر با روش توصیفی – تحلیلی و با رویکرد کتابخانه‌ای، تلاش دارد راهکارهایی برای رفع آسیب‌ها و شکل‌گیری جامعه‌ای تربیت‌محور ارائه دهد، به‌ویژه در بسترهایی چون مدرسه و دانشگاه. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی صحیح تربیتی از سنین کودکی، اساس دستیابی به جامعه‌ای مهدوی است. در این مسیر، معرفی الگوهای محبوب و هم‌تراز با جامعه مهدوی، تولید آثار رسانه‌ای جذاب و متناسب با نیازهای نسل جوان، و آماده‌سازی معلمان و مربیان برای پرورش افکار صحیح در حوزه مهدویت از جمله راهکارهای اصلی به شمار می‌رود. این اقدامات می‌تواند فضای جامعه را برای تحقق آموزه‌های مهدوی و زمینه‌سازی ظهور آماده سازد. https://www.mahdimag.ir/article_220677.html در طول تاریخ، بخشی از مردم ساکن زمین، در معرض ظلم و ستم، تعدی و تجاوز، فقر و فاقه، حرمان و ناکامی، بوده­ و ازاین‌رو، ایشان در پی ظهور فرد یا افرادی نجات­بخش بوده­اند و حتی این مسئله در متون و نوشته­ها و باورهایشان ثبت و ضبط شده است. اکنون این پرسش مطرح است که در باور ادیان الاهی و غیرالاهی و همچنین ملل گوناگون، این منجی موعود چه کسی است و چه ویژگی­هایی دارد؟ هدف از پژوهش پیش رو، شناخت و معرفی این موعود نجات­بخش در باور ملل و نحل گوناگون است. روش تحقیق توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه­ای است. مهم‌ترین نتایج و دستاوردهای پژوهش، بیانگر این مطلب است که اقوام و ملل گوناگون و همچنین ادیان و نحله­های مختلف در نقاط گوناگون زمین، نجات­بخشی را باور دارند که در آینده ظهور خواهد کرد و آن‌ها را از زیر یوغ ستمگران رهایی خواهد بخشید. او جامعه­ای عادلانه به وجود می‌آورد و باعث سعادت­مندی مردم خواهد شد. https://www.mahdimag.ir/article_231452.html باور به مهدویت از مؤلفه‌های کانونی هویت و گفتمان جمهوری اسلامی ایران است که انتظار فعال را در عرصه سیاسی و اجتماعی به ارمغان آورده است. با این‌حال وجود جریان‌های انحرافی مهدوی و تلاش آن‌ها برای تضعیف ارکان اعتقادی و سیاسی نظام جمهوری اسلامی ایران این سؤال را مطرح می‌کند که: این جریان‌‌ها چگونه ابعاد حساس و امنیت ملی جمهوری اسلامی را تضعیف می‌‌کنند؟ بر همین اساس این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و بهره‌‌گیری از شیوه کتابخانه‌‌ای و به بررسی این پدیده پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این جریان‌ها با تلاش برای سلب هویت اسلامی و مشروعیت‌زدایی از نظام، تضعیف جایگاه ولایت‌فقیه و رهبری دینی، کاهش پایگاه مردمی و ترویج بی‌اعتمادی و نیز ایجاد شکاف‌های اجتماعی و فرقه‌گرایی، به‌طور جدی همبستگی ملی و انسجام جامعه را هدف قرار داده و دشمنان و استعمارگران نیز از این جریان‌‌ها برای تضعیف امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران بهره‌‌برداری می‌کنند. https://www.mahdimag.ir/article_234128.html این پژوهش با تحلیل سندی و محتوایی روایات مرتبط با قضاوت امام مهدی در منابع حدیثی شیعه، به بررسی اعتبار و دلالت آنها پرداخته است. با تمرکز بر منابع متقدمی مانند «المحاسن» (برقی، قرن۳ق) و «بصائر الدرجات» (صفار، قرن۳ق)، مشخص شد هرچند برخی اسناد به دلیل راویان ضعیف (مانند محمد بن علی) قابل نقد است، اما تکرار مضامین مشترک در روایات با اسناد صحیح‌تر (نظیر نقل ابان بن تغلب) و استناد عالمانی چون شیخ صدوق، اعتبار محتوایی آنها را تأیید می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد قضاوت امام مهدی(عج) بدون طلب بینه، مبتنی بر علم الهی و همسو با سنت انبیایی مانند داوود است. این روش نه تنها تعارضی با سیره قضایی پیشین ندارد، بلکه با جایگاه علم لدنی امامت در اندیشه شیعی همخوانی دارد. بررسی تواتر معنوی و نقل این روایات در جوامع متأخری مانند «بحارالانوار»، پذیرش آن در منظومه فکری شیعه را تقویت می‌کند.کلیدواژه ها: امام مهدی، قضاوت الهی، تحلیل سندی، مصادر حدیثی، علم امام https://www.mahdimag.ir/article_234129.html یکی از آیات مهم قرآن در زمینه هدف خاص و نهایی بعثت پیامبر خاتم  و رویکرد دین الهی در مقایسه با مذاهب و مکتب‌های دیگر، آیات إظهار است. موضوعات و مسائل تفسیری متعددی پیرامون این آیات در آثار تفسیری شیعه مطرح می‌شود. از جمله مباحثی که درباره این آیات قابل تحلیل و بررسی است، مرجع ضمیر مفعولی (ه) در «لیظهره» است. این مسئله همواره از سده‌های نخستین در کتاب‌های تفسیری مورد بحث و نظر اندیشمندان اسلامی بوده است. با توجه به اهمیت این موضوع در تعیین مراد خداوند متعال، پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، دیدگاه‌های مختلف مفسران شیعی را در منابع تفسیری، مورد بررسی قرار داده و تحلیل نموده است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که سه دیدگاه در بین مفسران شیعی در این زمینه وجود دارد: مرجع ضمیر در اغلب تفاسیر، دین حق و در شمار اندکی از تفاسیر، «الرسول» ذکر شده است. برخی از مفسران نیز هر دو احتمال یعنی بازگشت ضمیر به دین حق یا رسول را مطرح کرده‌اند. https://www.mahdimag.ir/article_234130.html تحقق جامعه مهدوی به عنوان غایت نظام اسلامی نیازمند تدوین الگوی حکمرانی مبتنی بر مبانی امامین انقلاب است. این پژوهش به تبیین راهبردهای دولت تراز انقلاب برای زمینه سازی ظهور میپردازد. جستار مؤلفه های راهبردی دولت مطلوب از منظر امامین انقلاب جهت گذار به جامعه مهدوی از جمله مباحث مهم در این نوشتار است. پژوهش حاضر با روش تحلیل مضمون و بیانات و مکتوبات امامین انقلاب و استحصال مفاهیم کلیدی راهبردهای دولت تر از انقلاب اسلامی انجام شده است. بر اساس تحلیل منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی یافته های حاصل شده نشان میدهد که برای تحقق جامعه مهدوی در خور اجرای 3 راهبرد کلیدی و استراتژیک زیر می باشدراهبرد فرهنگی راهبرد سیاسی اجتماعی راهبرد اقتصادیاین راهبردها در قالب نظریه تمدن سازی مهدوی قابلیت تبدیل ایران به الگوی حکمرانی اسلامی در عصر غیبت کبری را دارد تا به ظهور منجی ختم شود. یافته ها نشان میدهد به هم پیوستن این مؤلفه ها در سیاست گذاری های کلان می تواند جامعه ایرانی - اسلامی را به سکوی ظهور نزدیک تر کند. https://www.mahdimag.ir/article_234131.html مفهوم آخرالزمان و ظهور حیاتی نوین در پی آن، از مضامین مشترک و بنیادین در ادیان الهی به شمار می‌رود. در تمامی کتب مقدس، این دوره نه تنها به‌ عنوان پایان مطلق زندگی نیست، بلکه به‌مثابه آغازی نو برای زندگی آرمانی و اتوپیایی توصیف شده است. با این حال، سینمای هالیوود که امروزه یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین رسانه‌های جهانی محسوب می‌شود، در چارچوب ژانر پساآخرالزمانی، تصویری کاملاً متفاوت از آینده ارائه می‌دهد. بازنمایی‌های سینمایی این ژانر عمدتاً مبتنی بر سیطره ویرانی، فروپاشی نظم اجتماعی، زندگی قبیله‌ای، تضادهای طبقاتی شدید و زندگی در فضای دائمی ترس و ناامنی است. این تصویر تاریک و نومیدانه نه تنها با آموزه‌های ادیان الهی درباره‌ی دوران پس از ظهور منجی همخوانی ندارد، بلکه به بازتعریف مفاهیم اساسی چون نجات، آینده بشر و تمدن در قالبی سکولار و بدبینانه می‌پردازد. این مقاله با تحلیل تطبیقی میان گفتمان دینی دوران پس از ظهور منجی و بازنمایی‌های سینمایی پساآخرالزمان، به بررسی فاصله معنایی و ایدئولوژیک میان این دو روایت از آینده می‌پردازد. https://www.mahdimag.ir/article_234132.html با استناد به آیه ی 11 سوره رعد که به اراده انسان در تغییر سرنوشت تاکید دارد، نقش انسان در تحقق ظهور، موضوعی حیاتی است و حاکمیت حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه، مبتنی بر تلاش درخور انسان ها برای نیل به این مطلوب است لذا مسئله اصلی نوشتار، تعیین نقش انسان امروز در فراهم‌سازی ظهور است و در عصر کنونی لازم است نوع تلاش افرادی که می خواهند در این زمینه کنش مناسبی داشته باشند به روزرسانی شود.پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی بیان می کند می توان با ایجاد بینش صحیح گام مهمی در عرصه ظهور برداشت. یافته های پژوهش یادآور این است که در کنار بینش صحیح، با تربیت و استغاثه، متناسب سازی سیستم آموزشی، توجه به جهانی سازی موضوعات به شیوه صحیح، شناساندن وضعیت ایده آل، پاسخگویی به شبهات، توجه به رسانه های مجازی و به ویژه هوش مصنوعی، رعایت عهد الهی در مورد امام زمان (عج) و ... می شود راه را برای تعجیل در ظهور تسهیل نمود. https://www.mahdimag.ir/article_234133.html آیه شریفه 55 سوره نور، که به نام آیه وعد یا استخلاف نامیده شده است؛ جایگاهی ویژه در بحث مهدویت دارد. تبدیل خوف به امنیت یکی از وعده‌های است، که خداوند در این آیه به مومنان داده است.این نوشتار درصدد است که با روش توصیفی- تحلیلی و با بررسی تفاسیر امامیه، به شناخت معنای دو واژه «خوف» و «امنیت» دست یابد. نتایج تبیین و تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده؛ با ابطلال نظریه‌ای که خوف و امنیت را، خوف از کفار و دشمنان بیرونی جامعه اسلامی و امنیت از آنان و محدود به سرزمین‌های خاصی دانسته است؛ نشان می‌دهد که این تبدیل در راستای هدف استخلاف، که تثبیت دین حق و عبادت خالصانه حق‌ تعالی است؛ معنا شده و تبدیل خوف به امنیت از تمام عوامل درونی و بیرونی و بدون محدویت به سرزمینی خاص، رخ می‌نماید. نتایج تبیین و تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده؛ با ابطلال نظریه‌ای که خوف و امنیت را، خوف از کفار و دشمنان بیرونی جامعه اسلامی و امنیت از آنان و محدود به سرزمین‌های خاصی دانسته است؛ نشان می‌دهد که این تبدیل در راستای هدف استخلاف، که تثبیت دین حق و عبادت خالصانه حق‌ تعالی است؛ معنا شده و تبدیل خوف به امنیت از تمام عوامل درونی و بیرونی و بدون محدویت به سرزمینی خاص، رخ می‌نماید.